ایران با گسترش برنامههای ساخت پهپادهای بومی، توانسته است نقش این ابزارها را در جنگهای مدرن به گونهای قابل توجه تغییر دهد. پهپاد «شاهد ۱۳۶» بهعنوان یکی از جدیدترین تولیدات نظامی این کشور، نه تنها در جنگ اوکراین توسط نیروهای روسیه مورد استفاده قرار گرفته، بلکه گزارشها از حضور آن در عملیات گروههای منطقهای مانند حزبالله لبنان و حوثیهای یمن نیز حکایت دارد. تحریمهای ایالات متحده پس از سال ۱۹۷۹، ایران را به سمت تکیه بر ظرفیتهای داخلی و ایجاد شبکههای بیرونی سوق داد. تلاشهای ابتدایی در این زمینه از پوهنتون اصفهان آغاز شد؛ جایی که محصلان با امکانات محدود نمونههای نخستین پهپادها را ساختند. این روند در نهایت به ایجاد واحدهای تخصصی و تولید پهپادهای رزمی «مهاجر» در دهه ۱۹۸۰ انجامید. به باور کارشناسان، ایران رویکرد متفاوتی را در این حوزه دنبال کرده است. به جای رقابت مستقیم فناوری با قدرتهای بزرگ، تمرکز بر تولید گسترده و کاهش هزینه پهپادها در دستور کار قرار گرفته است. حمله سال ۲۰۱۹ به تأسیسات نفتی آرامکو در عربستان سعودی نمونهای از این رویکرد دانسته میشود؛ رویدادی که نشان داد پهپادهای کمهزینه میتوانند سامانههای دفاعی پیشرفته و پرهزینه را با چالش روبهرو سازند. در مجموع، این تحولات نشان میدهد که ایران با تکیه بر پهپادهای خود، نه تنها در میدانهای نبرد منطقهای، بلکه در معادلات قدرت در سطح جهانی نیز تأثیرگذار ظاهر شده است.
