امروز، ۱۸ سنبله، برابر با نهم سپتمبر، سالروز ترور احمدشاه مسعود، از برجستهترین فرماندهان نظامی و سیاسی معاصر افغانستان است؛ شخصیتی که بخش بزرگی از زندگی خود را در جنگ و مقاومت در برابر ارتش شوروی و سپس طالبان سپری کرد.
احمدشاه مسعود در سال ۱۳۳۲ خورشیدی در پنجشیر به دنیا آمد. او در جوانی برای تحصیل وارد دانشگاه پولیتخنیک کابل شد، اما تحولات سیاسی افغانستان مسیر زندگی او را تغییر داد و او وارد فعالیتهای سیاسی و سپس مبارزه مسلحانه شد.
پس از ورود نیروهای شوروی به افغانستان در سال ۱۳۵۸، مسعود به یکی از مهمترین فرماندهان مجاهدین تبدیل شد. دره پنجشیر مرکز اصلی مقاومت نیروهای تحت فرمان او بود و ارتش شوروی چندین عملیات گسترده را برای تصرف این منطقه انجام داد. مقاومت او در برابر این حملات سبب شد که مسعود به «شیر پنجشیر» شهرت پیدا کند.
پس از سقوط حکومت مورد حمایت شوروی در کابل در سال ۱۳۷۱، احمدشاه مسعود در دولت اسلامی افغانستان سمت وزارت دفاع را بر عهده گرفت. اما اختلاف میان گروههای مجاهدین به جنگهای داخلی خونینی در کابل انجامید؛ دورهای که همچنان یکی از بحثبرانگیزترین فصلهای تاریخ معاصر افغانستان به شمار میرود.
با تصرف کابل توسط طالبان در سال ۱۳۷۵، مسعود به شمال افغانستان عقبنشینی کرد و به یکی از رهبران اصلی مقاومت مسلحانه علیه طالبان تبدیل شد. نیروهای تحت فرمان او در قالب «جبهه متحد» یا ائتلاف شمال، تا زمان مرگش به نبرد با طالبان ادامه دادند.
در ۱۸ سنبله ۱۳۸۰، برابر با ۹ سپتمبر ۲۰۰۱، دو مهاجم که خود را خبرنگار معرفی کرده بودند، برای مصاحبه با احمدشاه مسعود در خواجهبهاءالدین ولایت تخار نزد او رفتند. مواد انفجاری در تجهیزات همراه مهاجمان جاسازی شده بود و در جریان مصاحبه منفجر شد. مسعود در نتیجه این حمله بهشدت زخمی شد و جان باخت. منابع مختلف این مهاجمان را مرتبط با شبکه القاعده دانستهاند.
رور احمدشاه مسعود تنها دو روز پیش از حملات ۱۱ سپتمبر ۲۰۰۱ در ایالات متحده صورت گرفت؛ حملاتی که توسط اعضای القاعده انجام شد و پس از آن تحولات سیاسی و نظامی افغانستان وارد مرحلهای کاملاً تازه شد.
از سقوط نخستین حکومت طالبان، دولت پیشین افغانستان به احمدشاه مسعود لقب «قهرمان ملی» داد و ۱۸ سنبله برای سالها به عنوان روز گرامیداشت او و شهدا تجلیل میشد.
اکنون، سالها پس از مرگ او، نام احمدشاه مسعود همچنان با مقاومت پنجشیر، جنگ علیه ارتش شوروی و مبارزه با طالبان گره خورده است. در عین حال، نقش او و دیگر رهبران مجاهدین در جنگهای داخلی دهه هفتاد خورشیدی نیز بخشی از بحثها و روایتهای متفاوت درباره تاریخ معاصر افغانستان است.
۱۸ سنبله برای هواداران مسعود روز یادبود فرماندهای است که بیش از دو دهه از زندگی خود را در میدانهای جنگ و تحولات سیاسی افغانستان سپری کرد و سرانجام در یک حمله انتحاری به شهادت رسید .
