در آستانه چهارمین سال بازگشت طالبان به قدرت، دیدبان حقوق بشر اعلام کرده که این گروه طی چهار سال گذشته سرکوب بر زنان، رسانهها و مخالفان را تشدید کرده و افغانستان را با یکی از بدترین بحرانهای انسانی جهان روبهرو ساخته است. به گفته این نهاد، طالبان از آگست ۲۰۲۱ آموزش دختران بالاتر از صنف ششم را ممنوع و زنان را از پوهنتونها و بسیاری از مشاغل کنار زدهاند. محدودیت شدید بر رفتوآمد و دسترسی به خدمات، زندگی روزمره زنان را دشوار کرده و مانع از رسیدن کمکهای بشری به آنان شده است. دیدبان افزوده که طالبان از ۲۰۲۴ قانون «امر به معروف و نهی از منکر» را سختگیرانه اجرا کردهاند؛ مأموران تلفنهای همراه را بررسی و افراد را بهدلیل پوشش “نامناسب”، موسیقی یا نبود محرم بازداشت میکنند. همچنین، دادگاه کیفری بینالمللی در ماه جولای برای هیبتالله آخندزاده و عبدالحکیم حقانی به اتهام «جنایت علیه بشریت و آزار جنسیتی» حکم بازداشت صادر کرده است. فرشته عباسی، پژوهشگر دیدبان، گفته است چهارمین سالگرد بازگشت طالبان یادآور شدت سرکوبها، بهویژه علیه زنان و دختران است. او خواستار فشار جامعه جهانی بر طالبان و توقف بازگرداندن اجباری پناهجویان افغان شده است. در بخش مهاجرت، دیدبان اخراج نزدیک به دو میلیون مهاجر افغان از ایران و پاکستان را نگرانکننده خوانده و گفته برخی از این افراد سالها در خارج زندگی کردهاند. آلمان نیز در جولای، ۸۱ مهاجر افغان را به کابل بازگرداند. در امریکا، دولت ترامپ برنامههای حمایتی برای پناهجویان افغان را محدود و ورود مهاجران جدید را متوقف کرده است. دیدبان هشدار داده که رسانههای افغانستان زیر فشار طالبان به خودسانسوری روی آوردهاند و مطالب انتقادی منتشر نمیکنند. در حوزه کمکهای بشردوستانه، این نهاد از کاهش شدید کمکهای جهانی، بهویژه از سوی ایالات متحده، ابراز نگرانی کرده و گفته این وضعیت باعث افزایش گرسنگی، بسته شدن صدها مرکز درمانی و تشدید سوءتغذیه، بهویژه در میان کودکان شده است. اکنون حدود ۲۳ میلیون نفر در افغانستان به کمک غذایی نیاز دارند. دیدبان از اتحادیه اروپا و شورای حقوق بشر سازمان ملل خواسته ساختاری مستقل برای بررسی و پیگیری نقض حقوق بشر در افغانستان ایجاد شود.
