در روز جهانی قابلهها، نهادهای بینالمللی از نقش نجاتبخش قابلهها در حفظ جان مادران و نوزادان، بهویژه در وضعیتهای بحرانی ستایش کردند. با این حال، در افغانستان، این حرفه با چالشهای جدی و محدودیتهای فزاینده مواجه است.
نمایندگی اتحادیه اروپا در افغانستان در پیامی گفت که قابلهها ستون اصلی نظام صحیاند و تأکید کرد که «دسترسی زنان و دختران به آموزشهای طبی، برای نجات جانها حیاتی است».
صندوق جمعیت سازمان ملل متحد (UNFPA) نیز هشدار داد که در شرایط اضطراری، زایمان متوقف نمیشود و مراقبتهای بهداشت باروری نیز نباید متوقف گردد. این نهاد خواهان سرمایهگذاری جهانی در آموزش و استخدام قابلهها شد.
در حالیکه آموزش رشته قابلگی برای دختران در افغانستان متوقف شده و بسیاری از مراکز درمانی تعطیلاند، شماری از قابلهها هنوز بهصورت مخفیانه در جامعه فعالیت دارند.
وزارت تحصیلات عالی طالبان در قوس سال گذشته آموزش رشته قابلگی را برای دختران ممنوع اعلام کرد؛ تصمیمی که انتقاد نهادهای جهانی چون سازمان جهانی صحت و UNFPA را برانگیخت.
مقامهای طالبان میگویند حدود ۳۰ هزار قابله در کشور فعالیت دارند، اما صندوق جمعیت ملل متحد اعلام کرده است که افغانستان به ۱۸ هزار قابلۀ دیگر نیاز دارد.
سازمان جهانی صحت هشدار داده که کمبود قابلههای آموزشدیده، بهویژه در مناطق دورافتاده، سبب افزایش مرگومیر زنان و نوزادان شده است. بر اساس آمار این سازمان، روزانه ۲۴ زن و ۱۶۷ نوزاد بهدلیل دلایل قابل پیشگیری جان میدهند.
باباتونده اوسوتایمهین، مدیر اجرایی UNFPA گفته است: «قابلههای آموزشدیده میتوانند تا ۸۷ درصد مراقبتهای اساسی زنان و نوزادان را فراهم کنند. این تنها یک موضوع صحی نیست، بلکه بخشی از حقوق بشری زنان است.»
روز جهانی قابلهها در افغانستان بیش از آنکه روزی برای تجلیل باشد، یادآور فشار، محرومیت و خطر است. بدون باز شدن مسیر آموزش و سرمایهگذاری هدفمند، جان هزاران مادر و نوزاد افغان در خطر باقی میماند.
